Nhắn ZaloDoanh nghiệp siêu nhỏ được để người nhà làm kế toán: cần chuẩn bị gì trước khi giao sổ
Từ 01/7/2026, doanh nghiệp siêu nhỏ của gia đình được bố trí người thân làm kế toán. Bài viết tóm tắt quy định mới và gợi ý những gì người nhà nên chuẩn bị để làm sổ đúng ngay từ đầu.
Bài này thuộc cụm Chính sách thuế, kế toán. Đọc tổng quan tại Thuế hộ kinh doanh năm 2026: những thay đổi chính và việc cần làm theo từng mức doanh thu.
Nhiều chủ doanh nghiệp gia đình ở quê từng chia sẻ với HuyData cùng một băn khoăn: "Công ty chỉ có vài người, thuê kế toán thì tốn kém, mà để con mình làm thì lại sợ không đúng quy định." Trước đây, nỗi lo này là có cơ sở. Nhưng từ giữa năm 2026, quy định đã thay đổi theo hướng thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp nhỏ.
Quy định mới nói gì
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Thông tư có một số điểm đáng chú ý với các doanh nghiệp gia đình:
Được bố trí người thân làm kế toán. Người làm kế toán có thể là cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu, giám đốc (tổng giám đốc) hoặc cấp phó của người đứng đầu doanh nghiệp.
Không bắt buộc phải có kế toán trưởng. Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể chỉ cần người phụ trách kế toán.
Sổ sách, báo cáo tài chính được đơn giản hóa, phù hợp với cách doanh nghiệp nộp thuế.
Vẫn được thuê bên ngoài làm kế toán nếu muốn, và vẫn có thể áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa nếu thấy phù hợp hơn.
Nói ngắn gọn, gia đình nào có người làm được thì hoàn toàn có thể để người nhà đảm nhận công việc kế toán.
Doanh nghiệp của mình có phải doanh nghiệp siêu nhỏ không
Doanh nghiệp siêu nhỏ được xác định theo quy định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tiêu chí chủ yếu dựa trên số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, cùng với doanh thu năm hoặc tổng nguồn vốn, và có sự khác nhau giữa các lĩnh vực như thương mại, dịch vụ với sản xuất, xây dựng.
Phần lớn doanh nghiệp gia đình ở quê, có vài ba người làm, kinh doanh hàng hóa hoặc dịch vụ trong vùng, thường thuộc nhóm này. Tuy vậy, để chắc chắn, trước khi giao sổ cho người nhà, anh chị nên nhờ người đang làm kế toán cho doanh nghiệp, hoặc HuyData, xem lại số lao động và doanh thu năm gần nhất.
Được làm và làm cho đúng
Thông tư mở ra cơ hội cho người nhà làm kế toán, nhưng trách nhiệm về sổ sách, báo cáo vẫn thuộc về doanh nghiệp. Vì vậy, người nhà cần được chuẩn bị kỹ để làm đúng ngay từ đầu.
Mỗi tháng, người làm sổ cho doanh nghiệp siêu nhỏ thường gặp những công việc sau:
- Lấy đủ hóa đơn mua vào, bán ra trên cổng thuế.
- Xếp hóa đơn đầu vào cho đúng nhóm: hàng hóa, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ hay chi phí.
- Theo dõi kho và giá vốn, nếu doanh nghiệp có hàng tồn.
- Kiểm tra hóa đơn mua vào từ 5 triệu đồng đã có chứng từ chuyển khoản hay chưa.
- Lập sổ và chuẩn bị số liệu cho tờ khai thuế đúng kỳ.
Con em học xong đại học về, biết dùng Excel và chịu khó thì hoàn toàn làm được. Điều các bạn thường còn thiếu là kinh nghiệm thực tế: chỗ nào dễ sai, hóa đơn nào cần để ý, tháng nào có mốc thời hạn gì.
Người nhà nên chuẩn bị những gì
Một công cụ để giảm việc làm tay. Tải hóa đơn và làm kho là những việc lặp lại nhiều nhất, nên giao cho phần mềm. Người làm sổ sẽ dành thời gian cho những phần cần suy nghĩ hơn như phân loại, kiểm tra và đối chiếu.
Một người để hỏi khi cần. Tháng đầu tiên chắc chắn sẽ có nhiều câu hỏi. Có người giải đáp kịp thời, người nhà sẽ tự tin làm tiếp, thay vì bỏ dở hoặc làm sai mà không biết.
Một lịch các mốc thời hạn. Hạn kê khai, hạn nộp, hạn báo cáo năm nên được ghi rõ, dán lên tường hoặc đặt nhắc trên điện thoại.
Một người kiểm tra cuối tháng, ít nhất trong những tháng đầu. Sai sót phát hiện sớm trong tháng thì sửa nhẹ nhàng, để đến cuối năm mới phát hiện thì sẽ vất vả hơn nhiều.
Một tháng làm sổ của người nhà diễn ra thế nào
Để anh chị dễ hình dung, dưới đây là nhịp làm việc một tháng mà HuyData thường gợi ý cho người mới làm sổ ở doanh nghiệp gia đình. Mỗi doanh nghiệp có thể khác nhau đôi chút, nhưng khung chung khá giống nhau.
Tuần đầu tháng: tải hóa đơn mua vào, bán ra của tháng trước, gồm cả hóa đơn điện tử và hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền. So số lượng với tháng trước, nếu thấy ít bất thường thì tra lại.
Tuần thứ hai: xếp hóa đơn đầu vào vào đúng nhóm và nhập kho. Đánh dấu những hóa đơn từ 5 triệu đồng cần chứng từ chuyển khoản, hỏi lại chủ doanh nghiệp đã thanh toán chưa.
Tuần thứ ba: lập số liệu, đối chiếu với sổ phụ ngân hàng, so tồn kho trên sổ với hàng thực tế nếu có thể.
Cuối tháng: gửi người kiểm tra xem lại, sửa những chỗ được góp ý và ghi lại các câu hỏi để tháng sau làm thuận lợi hơn.
Tháng đầu tiên có thể mất vài buổi. Khi đã quen với mặt hàng và người bán, mục tiêu là hoàn thành gọn trong khoảng một buổi mỗi tháng, phần việc lặp lại đã có phần mềm hỗ trợ.
HuyData có thể hỗ trợ như thế nào
Với gói Đồng hành Doanh nghiệp, người làm sổ vẫn là người của doanh nghiệp, có thể là người nhà. HuyData hỗ trợ ở những phần sau: cung cấp phần mềm như Hóa Đơn Pro để tải hóa đơn hàng loạt và Kho Pro để làm kho, hướng dẫn người làm sổ cho tới khi tự làm được, kiểm tra số liệu hằng tháng và nhắc trước các mốc thời hạn. Cách làm này giúp người nhà vừa làm được việc, vừa hiểu rõ sổ sách của chính doanh nghiệp mình.
Nếu doanh nghiệp có hàng tồn kho, anh chị có thể đọc thêm bài tính giá vốn bình quân gia quyền từ hóa đơn XML, vì đây là phần người mới làm sổ thường gặp khó nhất. Muốn được tư vấn cách bắt đầu phù hợp, anh chị cứ nhắn Zalo cho HuyData.
Căn cứ và nguồn chính thức
Bài viết tổng hợp quy định để anh chị tiện theo dõi, mang tính tham khảo. Với trường hợp cụ thể, anh chị nên đối chiếu văn bản gốc hoặc hỏi thêm cơ quan thuế quản lý.
Anh chị cần hỗ trợ thêm?
Nếu còn thắc mắc về nội dung bài viết hoặc muốn biết phần mềm nào phù hợp với công việc của mình, anh chị cứ nhắn Zalo, HuyData sẵn lòng giải đáp.
